Historia broni palnej

Przedstawiam poniżej zestawienie najbardziej typowych lub przełomowych modeli strzeleckiej broni palnej na tle osi czasu. Przy każdym egzemplarzu broni starałem się podać:

- rok rozpoczęcia produkcji (nie mylić z datą stworzenia prototypu),

- nazwę producenta lub konstruktora, oznaczenie naboju lub kaliber pocisku (istotne w przypadku broni rozdzielnego ładowania),

- państwo na terenie którego rozpoczęto po raz pierwszy produkcję,

- najważniejsze konflikty zbrojne toczące się w danym roku (nie koniecznie z użyciem przytoczonej broni),

- wybrane ciekawostki techniczne lub historyczne.

Poniższy materiał jest powoli, ale sukcesywnie uzupełniany. Jest to wynik pasji i zainteresowań a nie poważnych i głębokich studiów historycznych więc zastrzegam prawo do błędu ale też zachęcam do krytyki. 

Z wyrazami szacunku

Piotr Koleśnikowski

   

Rok
prod.
Broń producent/wynalazca
(nabój lub/i kaliber)
Państwo
(produkcji)
Konflikty zbrojne
(w tym czasie)
Ciekawostki
2020        
2019     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
W dniu 29 grudnia 2019 w miasteczku White Settlement w Teksasie podczas spotkania w kościele West Freeway Church of Christ 43 letni Keith Thomas Kinnunen wyjmuje strzelbę i kieruje ją w stronę stojących pod ścianą wolontariuszy pełniących rolę ochroniarzy, którzy natychmiast próbują dobyć broń. Strzelba napastnika eliminuje z walki dwóch z nich, a następnie Sig Sauer P229 (na dość silny nabój .357 SIG) należący do instruktora strzelectwa Jacka Wilsona kończy żywot szaleńca.
2018 Karabinek FB Łucznik MSBS Grot
(5,56×45 mm NATO)
Polska Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
 
2018 Pistolet PR-15 Ragun Vis 100
(9×19 mm Parabellum)
Polska Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
W dniu 16 lutego 2018 w Piszu trzech zamaskowanych bandytów napada na właściciela kantoru 62 letniego Mieczysława Skrzatka. W trakcie wyrywania plecaka z gotówką właściciel próbuje dobyć legalnie posiadany rewolwer (nieznanego typu), który wypada na chodnik. Jeden z bandytów próbuje sięgnąć po leżącą broń, lecz Panu Mieczysławowi udaje się ją odzyskać. Bandyci oddalają się ze zrabowaną gotówką samochodem marki Volkswagen. Właściciel kantoru oddaje do uciekających 3 niecelne strzały. Minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro (Prawo i Sprawiedliwość) osobiście interweniuje w celu umorzenia śledztwa, ratując ofiarę brutalnego napadu przed uciążliwymi, wieloletnimi procedurami policyjno-prokuratorsko-sądowymi, z możliwą karą więzienia włącznie.
2017     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
W roku 2017 armia USA rozpoczęła zastępowanie pistoletu Beretta M9 nowozakupionymi partiami SIG Sauera P320.
----------
Kapral Rob Furlong z kanadyjskiej jednostki komandosów JTF 2 z karabinu McMillan TAC-50 (12,7 mm) zastrzelił trzecim strzałem z odległości 3540 m (2,2 mili) jednego z bojowników Państwa Islamskiego, atakujących irackie siły rządowe. 
2016     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
 
2015     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
 
2014 Pistolet SIG Sauer P320
(9×19 mm Parabellum,
.357 SIG, .40 S&W, .45 ACP)
USA  Wojna Ukraińsko-Rosyjska
Wojny Państwa Islamskiego
Wojna w Afganistanie

Użytkownicy pierwszych egzemplarzy SIG Sauer P320 odkryli, że potrafi on sam wystrzelić po upuszczeniu. Producent zareagował serwisową wymianą spustu na lżejszy.
----------
W dniu 14 lipca 2014 na ul. Mieszka I w Gorzowie Wielkopolskim agresywnie zachowujący się 48 letni Ramzes O. wybiega na ulicę uzbrojony w tłuczek do mięsa, młotek, nóż. Wezwana na miejsce para policjantów z patrolu interwencyjnego próbuje obezwładnić szaleńca za pomocą strzałów w nogi z pistoletów Glock 17. Po kilkunastu próbach udaje się trafić w kolano.

2013     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
 
2012     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
 
2011     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
2 maja 2011r. komandosi US Navy SEALs strzałami z karabinka HK416 kończą żywot Osamy bin Ladena z użyciem amunicji 5.56mm NATO z pociskiem o masie 77 grain.
2010     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
W dniu 19 października 2010 roku zwolennik Platformy Obywatelskiej Ryszard Cyba na terenie biura poselskiego Prawa i Sprawiedliwości 8 strzałami z nielegalnie posiadanego pistoletu Walther, kaliber .22, kończy żywot pracownika biura Marka Rosiaka. Część mediów podała niepotwierdzoną informację, że użyty został nielegalnie przerobiony pistolet gazowy.
2009     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
Brytyjski sierżant Craig Harrison z karabinu Accuracy International L115A3 (kaliber 8,6 mm, nabój .338 Lapua Magnum) 10-cioma strzałami wyeliminował z walki dwóch bojowników afgańskich z odległości 2474 metrów (1,54 mili)
2008     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
 
2007     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie

W dniu 26 marca 2007 strażnik w sieradzkim więzieniu Damian Ciołek ze służbowego karabinka AK (nabój 7,62×39) ostrzelał z wieżyczki wartowniczej przypadkowo wybrany samochód, uśmiercając 3 policjantów i raniąc konwojowanego aresztanta.

-------------

W dniu 25 kwietnia 2007 samobójczy strzał z rewolweru Astra 680 zakończył żywot minister Barbary Blidy w trakcie czynności aresztowania przez funkcjonariuszy ABW.

2006     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
 
2005     Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
 
2004 Karabinek Heckler & Koch HK416
(5.56×45 mm NATO) 
Niemcy  Wojny Państwa Islamskiego,
Wojna w Afganistanie
 
2003     II wojna w Zatoce Perskiej,
Wojna w Afganistanie
 
2002     Wojna w Afganistanie  
2001     Wojna w Afganistanie  
2000       W dniu 14 marca 2000 z cyrku Korona na warszawskim Tarchominie w niejasnych okolicznościach wydostał się tygrys bengalski, który zaczął przemieszczać się po zamieszkanym terenie. Biorący udział w obławie policjanci wpadają w pańkę i oddają w stronę tygrysa 57 strzałów pistoletów P-64 lub P-83 na nabój 9x18 mm Makarowa. Pocisk wystrzelony przez biegnącego Krzysztofa S. kończy żywot weterynarza Ryszarda Karczewskiego, wezwanego w celu uśpienia zwierzęcia.
1999        
1998        
1997 Karabinek FB Łucznik wz. 96 Beryl
(5,56×45 mm NATO)
Polska   Beryl jest polską wersją AK dostosowaną do standardów amunicji Sojuszu Północnoatlantyckiego (5,56×45 mm NATO). Dwa lata później Polska stanie się członkiem NATO a wojsko polskie zostanie włączone do struktur Sojuszu.
1996 Pistolet WIST-94 
(9×19 mm Parabellum)
Polska  

WIST-94 został wyprodukowany dla wojska, w ramach przetargu o zbyt wygórowanych oczekiwaniach technicznych, przez spółkę PREXER Sp. z o.o., która nie miała wcześniej doświadczeń w produkcji broni strzeleckiej. Okazał się konstrukcją nieudaną a gdy pojechał z naszymi żołnierzami na misje do krajów pustynnych stał się praktycznie bezużyteczny. Aby ratować sytuację żołnierzom odebrano wadliwe WIST-y i wydano zabytkowe już wtedy P-64 i trochę nowsze P-83 z radomskiego Łucznika, które działały jak zwykle znakomicie. 
----------
W dniu 6 października 1996 w Kołobrzegu powołano stowarzyszenie Związek Strzelectwa Praktycznego w celu organizowania dynamicznych sportów strzeleckich w Polsce. Funkcję pierwszego prezesa objął Janusz Michalik.

1996        
1995 Pistolet FB Łucznik MAG 95 
(9×19 mm Parabellum)
  Wojna w Bośni i Hercegowinie MAG 95 to udana konstrukcja polskiego pistoletu lat 90-tych, który w niejasnych okolicznościach nie został zakupiony przez polskie wojsko i policję. Zamiast niego zakupiono m.in. WIST-94 i Walther P-99, co okazało się fatalnym błędem. Jedynie zakup austryjackiego Glock 17 dla policji okazał się sensowny. 
1994     Wojna w Bośni i Hercegowinie  
1993     Wojna w Bośni i Hercegowinie  
1992     Wojna w Bośni i Hercegowinie  
1991     I wojna w Zatoce Perskiej,
Pucz Janajewa w ZSRR
W dniu 10 października 1991 francuski reżyser teatralny i scenarzysta Yves Goulais, motywowany zadrością, dziesięcioma strzałami z nielegalnie posiadanego belgijskiego karabinka sportowego marki FN na nabój .22LR (z obciętą lufą i kolbą) kończy żywot Andrzeja Zauchy oraz swojej żony Zuzanny Leśniak.
1990  Karabinek ZM Łucznik wz. 88 Tantal
(5,45x39 mm)
 Polska I wojna w Zatoce Perskiej Tantal jest polską wersją AK dostosowaną do radzieckiej amunicji (5,45x39 mm). Rozpoczęcie kosztownego przezbrajania armii na nowszy, ale nadal sowiecki, typ amunicji świadczy o tym, iż w roku 1990 polska armia nie przewidywała zmiany sojuszy wojskowych w Europie Środkowej, która nastąpi kilka lat później. 
1989     Wojna Afgańska,
Rewolucja w Rumunii
W dniu 25 grudnia 1989 seria z karabinka AK 47 kończy żywot dyktatora Rumunii Nicolae Ceaușescu i jego żony Eleny, skazanych w wyniku pośpiesznie i prowizorycznie zorganizowanego procesu.
1988     Wojna Afgańska  
1987     Wojna Afgańska  
1986     Wojna Afgańska W dniu 11 kwietnia 1986 w Miami na Florydzie 8 agentów FBI podjęło próbę zatrzymania 2 przestępców napadających na banki. Agenci FBI bylu uzbrojeni w pistolety S&W 459 (9mm Para), rewolwer S&W Model 19 (.357 Mag), rewolwer S&W 36 (.38 Specjal +P), rewolwer S&W 13 (.357 Mag), rewolwer S&W 60 (.38 Specjal +P) i strzelbę Remington 870 (12 ga). Przestępcy byli uzbrojeni w strzelę S&W 3000 (12 ga), karabinek Ruger Mini-14 (.223 Rem), rewolwer S&W M586 (.357 Mag) i rewolwer Dan Wesson (.357 Mag). W wyniku pościgu i strzelaniny 2 przestępców oraz 2 agentów zakończyło żywot, a 5 kolejnych agentów zostało rannych. Strzelanina wykazała ogromną przewagę karabinka półautomatycznego nad bronią policyjną. Ponadto (po raz kolejny) okazało się, że ciężkie i powolne pociski wystrzeliwane z broni krótkiej są w realnej walce skuteczniejsze od pocisków lekkich i szybkich.
1985 Beretta M9
(9×19 mm Parabellum)
USA Wojna Afgańska Beretta 92FS/M9 popularność zawdzięcza przyjęciu na wyposażenie piechoty USArmy (siły specjalne wolały Sig Sauer P226) oraz obecnością w niezliczonej ilości filmów. Beretta 92FS zagrała m.in.  w filmie "Lethal Weapon" ("Zabójcza Broń") z 1987r., a w roli detektywa Martina Riddsa (czyli "tego który ją trzymał") zagrał Mel Gibson. 
1984     Wojna Afgańska  
1983 Pistolet SIG-Sauer P226
( 9×19 mm Parabellum)
Szwajcaria, Niemcy Wojna Afgańska SIG-Sauer P226 przegrał konkurs na służbową broń USArmy z Berettą M9, ale był używany przez jednostki specjalne USA.
1983 Pistolet FB P-83 Łucznik Wanad
(9×18 mm Makarow)
Polska Wojna Afgańska,
Stan wojenny w Polsce
 
1982 Pistolet Glock 17
(9×19 mm Parabellum)
Austria Wojna Afgańska,
Stan wojenny w Polsce,
Wojna o Falklandy-Malwiny
Glock 17 rozpoczyna erę "broni filmowej", czyli broni której popularność była inspirowana głównie filmami. Glocka oglądać można było w latach 80-tych m.in. w serialu "Miami Vice" (Don Johnson) i filmie "Die Hard 2" ("Szklana Pułapka 2") (Bruce Willis). Szczególną uwagę mediów przyciągnęła fałszywa informacja, że jako "broń z plastiku" nie jest wykrywany przez urządzenia kontrolne na lotniskach. Użytkownicy glocków, podczas czyszczenia ich stalowych luf i zamków, do dziś się z tego żartu śmieją. 
1981  Rewolwer Smith & Wesson Model 686
(.357 Magnum, .38 Special)
  Wojna Afgańska,
Stan wojenny w Polsce

W dniu 13 maja 1981 na placu świętego Piotra w Watykanie o godzinie 17:19 turecki zamachowiec Mehmet Ali Ağca, z organizacji terrorystycznej Szarych Wilków, oddaje 4 strzały z pistoletu Browning HP (9×19 mm Para) poważnie raniąc papieża Jana Pawła II. Rany postrzałowe odnoszą również dwie turystki Ann Odre i Rose Hall.
----------
W dniu 16 grudnia 1981 strzały z pistoletów maszynowych PM-63 Rak (9×18 mm Makarow), należących do plutonu specjalnego ZOMO, zakończyły żywot 5 strajkujących górników na terenie kopalni Wójek w Katowicach.

1980      Wojna Afgańska W dniu 5 maja 1980 pistolety maszynowe H&K MP5 należące do antyterrorystów SAS zakończyły żywot 5 arabskich terrorystów i jednego zakładnika na terenie irańskiej ambasady w Londynie. Akcja stała się sławna, gdyż odbyła się w biały dzień na oczach i w kamerach dziennikarzy.
1979     Wojna Afgańska,
Wojna kambodżańsko-wietnamska
 
1978     Wojna kambodżańsko-wietnamska  
1977        
1976 Pistolety CZ 75
(9×19 mm Parabellum)
Czechosłowacja   CZ 75 to prawdopodobnie jedyny pistolet na nabój 9x19, produkowany na terenie Układu Warszawskiego. Ze względu na „niekompatybilność” z amunicją sowiecką CZ-75 produkowano całkowicie na eksport, do krajów "dewizowych". Na pistolet był tak duży popyt w krajach zachodnich, że przemysł czechosłowacki nie był w stanie sprostać zamówieniom więc z chęci zysku na całym świecie uruchomiono produkcję bardzo wielu klonów i nieautoryzowanych podróbek, które są produkowane do dziś.
1976 Pistolet Beretta 92F
(9×19 mm Parabellum)
Włochy   W 1976 roku podczas Columbia Conference, John Dean "Jeff" Cooper , Ray Chapman i Ken Hackathorn zakładają Międzynarodową Federację Strzelectwa Praktycznego (IPSC).
1975 Karabinek AK-74
(5,45x39 mm)
ZSRR   AK-74 był spóźnioną odpowiedzią ZSRR na małokalibrowe karabinki amerykańskie M16 i M4. Największą zaletą naboju 5,45x39, podobnie jak jego amerykańskiego konkurenta 5,56x45, jest stosunkowo płaski tor lotu. Umożliwia to strzelanie na różne dystanse, w pewnym zakresie, bez konieczności regulowania (przystrzeliwania) przyrządów celowniczych.
1975     Wojna Wietnamska  
1974     Wojna Wietnamska  
1973     Wojna Wietnamska,
Wojna Jom Kipur
 
1972 Karabinek Galil
(5,56x45 mm lub 7,62x51 mm NATO)
Izrael Wojna Wietnamska  
1971 Pistolet Smith & Wesson Model 59
 (9×19 mm Parabellum)
 USA Wojna Wietnamska,
Wojna Indyjsko-Pakistańska
S&W Model 59 był pierwszym przedstawicielem tzw. "cudownych dziewiątek" czyli pistoletów oferowanych przez różnych producentów, które charakteryzowały się: kalibrem 9×19 mm Parabellum, metalowym szkieletem, kurkowym mechanizmem uderzeniowym, bardzo pojemnym i łatwym w szybkiej wymianie magazynkiem (14-20 nabojów) i mechanizmem spustowym SA/DA. Najbardziej znanymi i "kultowymi" przykładami "cudownych dziewiątek" są: Beretta 92FS, CZ 75, Sig Sauer P226.
1970     Wojna Wietnamska,
Masakra na Wybrzeżu
W dniu 17 grudnia 1970 pracownicy Stoczni im. Komuny Paryskiej wysiadają z kolejki SKM i kierują się do swojego zakładu w celu świadcznia obowiązku pracy. Drogę do pracy zastępują oddziały milicji i wojska. Gdy zebrała się odpowiednio duża liczba pracowników milicja i wojsko otwiera ogień (z broni palnej nieustalonego typu) do zebranego tłumu. Wybuchają zamieszki, które obejmują całe trójmiasto oraz rozchodzi się fala strajków w wielu regionach PRL. W odpowiedzi władze rozpoczynają działania pacyfikacyjne metodami typowo wojennymi z użyciem 550 czołgów i 700 transporterów opancerzonych, wspieranych przez piechotę złożoną z 5 tysięcy milicjantów i 27 tysięcy żołnierzy LWP. Straty po stronie robotników i przypadkowych ofiar to 41 zabitych i 1164 rannych.
1969     Wojna Wietnamska,
Wojna futbolowa
 
1968     Wojna Wietnamska,
Inwazja na Czechosłowację
W dniu 7 września 1968 w czeskim Jičínie pijany szeregowy Ludowego Wojska Polskiego Stefan Dorna zaczyna strzelać ze służbowego karabinka AKM (nabój 7,62×39mm) do przypadkowo napotkanych przechodniów oraz polskich żołnierzy z własnej jednostki, opróżniając 2 magazynki. Zginęły 2 osoby a 7 zostało rannych (w tym 2 Polaków).
1967     Wojna Wietnamska,
Wojna sześciodniowa
 
1966 Pistolet maszynowy HK MP5
(9×19 mm Parabellum)
Niemcy Wojna Wietnamska W 1966 armia USA złożyła zamówienie na 840 tys. karabinów M16. Zakup broni na tańszą amunicję małokalibrową był związany ze znikomym wpływem indywidualnej broni strzeleckiej na przebieg działań zbrojnych oraz z niskim poziomem wyszkolenia żołnierzy, którzy zużywali ogromne ilości amunicji (szacunkowo 50 tysięcy sztuk na jedno skuteczne trafienie).
1965 Pistolet FB Łucznik P-64
(9×18 mm Makarov)
Polska Wojna Wietnamska,
II wojna o Kaszmir
 
1964     Wojna Wietnamska  
1963      

Lee Harvey Oswald 22 listopada 1963 strzela do prezydenta Johna F. Kennedy’ego z karabinu Carcano Mod. 91 (6.5×52mm).
----------
Dwa dni później, 24 listopada 1963 kryminalista Jack Ruby za pomocą rewolweru Colt Cobra (nabój .38 S&W Specjal) kończy żywot Lee Harveya Oswalda, skutecznie uniemożliwiając  wyjaśnienie wszystkich kwestii związanych z niedawnym zamachem na prezydenta USA.

1962     Kryzys kubański  
1961 Strzelba Mossberg 500
(12 gauge, 20 gauge, .410 bore) 
USA  Inwazja w Zatoce Świń  
1960 Karabinek Colt M16
(5,56x45 mm)
USA    
1959     Rewolucja kubańska  
1958     Rewolucja kubańska  
1957  Rewolwer Smith & Wesson Model 29
(.44 Magnum)
 USA Rewolucja kubańska S&W Model 29 zagrał w filmie "Dirty Harry" ("Brudny Harry") z 1971r. W  roli detektywa Harry’ego Callahana (czyli "tego który go trzymał") wystąpił Clint Eastwood. 
1957

Uniwersalny karabin maszynowy M60
(7,62×51 mm NATO)

USA Rewolucja kubańska

Prace nad M60 rozpoczęto w wyniku fascynacji niemieckimi MG34 i MG42. Przez pół wieku pełnił rolę podstawowego rkm piechoty USArmy. M60 zagrał, w asyście Sylwestra Stallone, m.in. w finałowych scenach filmu "First Blood" (Pierwsza Krew) z 1982r, który jest obecnie bardziej znany jako "Rambo I".

1956  Pistolet maszynowy Uzi 
(9×19 mm Parabellum)
 Izrael Rewolucja kubańska,
Powstanie węgierskie,
Poznański Czerwiec
W dniu 28 czerwca 1956 w Poznaniu robotnicy spontanicznie rozpoczynają zbrojne powstanie przeciwko władzom PRL rozbrajając milicjantów i uwalniając więźniów. Na rozkaz marszałka ZSRR Konstantego Rokossowskiego 2 dywizje pancerne, wsparte przez 2 dywizje piechoty LWP uderzają na powstańców uzbrojonych w około 250 sztuk ręcznej broni strzeleckiej różnego typu, w tym jeden rkm. Zginęło około 70 osób a około 600 zostało rannych.
1955     Rewolucja kubańska  
1954 Karabin Springfield M14
(7,62×51 mm NATO)
USA Rewolucja kubańska  
1953 Karabin FN FAL
(7,62×51 mm NATO)
Belgia Wojna Koreańska,
Rewolucja kubańska
 
1952 Pistolet Makarow PM
(9×18 mm Makarov)
ZSRR Wojna Koreańska  
1951     Wojna Koreańska  
1950 Karabinek Cristobal M2
(.30 Carbine - 7,62 mm) 
 Dominikana Wojna Koreańska Karabinek Cristobal M2 był używany przez najsłynniejszego komunistę Ameryki Łacińskiej, Argentyńczyka Ernesto Che Guevarę.
1949 Karabinek AK
(7,62 × 39 mm wz. 43)
ZSRR   Karabinek AK to popkulturowa "ikona" czasów Zimnej Wojny. Jest obecny nie tylko w filmach i literaturze, ale nawet można go odnaleźć na fladze Mozambiku. Nie jest i nie był ani tak dobry, ani tak niezawodny jak o nim piszą i mówią, ale był jak wszystko co radzieckie: tani, prosty, "wystarczający" i przede wszystkim produkowany w milionach sztuk.
1948        
1947     I wojna o Kaszmir  
1946     II Wojna Światowa  
1945 Samopowtarzalny karabinek Simonowa SKS
(7,62 × 39 mm wz. 43)
ZSRR II Wojna Światowa Samobójczy strzał z pistoletu Walther PPK kal. 7,65mm prawdopodobnie kończy żywot Adolfa Hitlera.
1944     II Wojna Światowa,
Powstanie Warszawskie

Komandosi Kedywu AK serią z pistoletu Sten zasilanego amunicją 9×19 mm Parabellum 1 lutego 1944r. kończą żywot Franza Kutschery "Dowódcy SS i Policji na Dystrykt Warszawski".
----------
W dniu 6 czerwca 1944 na 5-ciu normandzkich plażach miało miejsce lądowanie wojsk koalicji antyhitlerowskiej. Lądowanie Amerykanów na plaży "Omaha" zakończyło się pyrrusowym zwycięstwem. Bombardowanie i przygotowanie artyleryjskie nie osłabiło atakowanych pozycji w wyniku czego oddziały niemieckie za pomocą szybkostrzelnych karabinów maszynowych MG42 przez kilka godzin masakrowały kolejne fale amerykańskiego desantu morskiego.
----------
W lipcu 1944 roku podczas szkolenia dla członków niemieckiej organizacji młodzieżowej Hitlerjugend na terenie kościoła św. Doroty w Licheniu wychowawczyni Berta Bauer demonstracyjnie strzela (z pistoletu nieznanego typu) w stronę znajdującego się tam krucyfiksa, wywołując 13 śladów po pociskach. Tego samego dnia Berta Bauer ginie od ognia broni pokładowej samolotu w drodze na stację kolejową w Koninie.

1943 Pistolet maszynowy PPS 
(7,62 × 25 mm TT)
ZSRR II Wojna Światowa  
1942 Karabinek StG44
(7,92 x 33 mm Kurz)
Niemcy II Wojna Światowa StG44 był pierwszą udaną wojskową bronią automatyczną na nabój pośredni. Za pomocą karabinków można prowadzić wystarczająco celny ostrzał na ok. 300 metrów i jednocześnie broń jest na tyle krótka i lekka, że nadaje się do walki w pomieszczeniach i okopach. Po wojnie StG44 był używany w NRD i Jugosławi.
1942     II Wojna Światowa  
1941 Pistolet maszynowy Sten
(9×19 mm Parabellum)
Wielka Brytania II Wojna Światowa  
1941 Pistolet maszynowy PPSz
(7,62 × 25 mm TT)
ZSRR II Wojna Światowa  
1941 Karabinek Winchester M1
(7,62 mm, .30 Carbine)
USA II Wojna Światowa  
1941 Uniwersalny karabin maszynowy MG42
(7,92×57 mm Mauser)
Niemcy    MG42 jest udoskonaloną wersją MG34. Cechował się niespotykaną wcześniej szybkostrzelnością teoretyczną 1200 strzałów na minutę, zapewniającą nie tylko dużą siłę ognia ale również niesamowite wrażenia akustyczne.
1940 Pistolet maszynowy MP-40 
(9×19 mm Parabellum)
Niemcy  II Wojna Światowa,
Wojna zimowa
MP-40 to jedna z "ikon" niemieckich sił zbrojnych z czasów II Wojny Światowej. Każdy reżyser filmu, którego akcja jest osadzona w tym okresie, robi wszystko, aby pozyskać do zdjęć właśnie tą broń. W rzeczywistości większość niemieckich żołnierzy piechoty używała zwykłego, czterotaktowego Mausera Kar98k.
1939     II Wojna Światowa,
Wojna Obronna 1939,
Wojna zimowa,
Hiszpańska wojna domowa
Wojna zimowa okazała się kompromitacją Armii Czerwonej. Fińscy strzelcy rywalizowali w ilości zastrzelonych wrogów. Za najskuteczniejszego snajpera wszech czasów do dziś uznawany jest Simo Häyhä, któremy propaganda fińska przypisywała 505 zabitych wrogów za pomocą karabinu Mosin 28 ze zwykłym celownikem mechanicznym oraz około 200 z pistoletu maszynowego Suomi.
1938 Pistolet Walther P38 
(9×19 mm Parabellum)
Niemcy  Hiszpańska wojna domowa Walther P38 był najnowocześniejszą bronią krótką swoich czasów i był w różnych wariantach produkowany do końca XX w. Pierwszy pistolet wojskowy z mechanizmem spustowym podwójnego działania SA/DA. 
1937     Hiszpańska wojna domowa  
1936 Karabin Springfield M1 Garand
(7,62 × 63 mm, .30-06 Springfield)
USA Hiszpańska wojna domowa  
1935 Pistolet FN Browning High Power
(9×19 mm Parabellum)
Belgia   FN Browning HP był bronią przyboczną m.in. majora Zygmunta Szendzielarza “Łupaszki” dowódcy 5 Wileńskiej Brygady AK. Pistolet ten odznaczał się bardzo pojemnym 13-sto nabojowym magazynkiem, w porównaniu np. do polskiego VIS-a (8 naboi) czy Colta 1911 (7 naboi). 
1935 Pistolet FB Vis
(9×19 mm Parabellum)
Polska   Pistolet Vis to legendarna broń krótka wytworzona na bazie amerykańskiego Colta M1911. Jego wysoka jakość i walory użytkowe sprawiły, że był produkowany do końca II wojny światowej przez Niemców po przejęciu fabryki radomskiego Łucznika. Jest obecny do dziś w kulturze masowej, m.in. w słowach, autorstwa Józefa „Ziutka” Szczepańskiego, pieśni powstańczej "Pałacyk Michla" harcerskiego Batalionu Parasol "[...] Bronią się chłopcy od >>Parasola<<, Choć na >>tygrysy<< mają visy [...]".
1934

 Karabin maszynowy MG34
(7,92×57 mm Mauser)

Niemcy    MG34 w II połowie XX wieku stanie się inspiracją dla twórców filmów z serii Gwiezdne Wojny  przy tworzeniu ciężkiego blastera dla szturmowców imperium. 
1933       W dniu 5 marca 1933 Naczelna Rada Strzelectwa Sportowego w Polsce podejmuje decyzję o utworzeniu Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego. Stanowisko pierwszego prezesa PZSS obejmuje pułkownik dyplomowany Stanisław Weck.
1932        
1931 Pistolet maszynowy Suomi 
(9×19 mm Parabellum)
 Finlandia   Suomi zainspirował radzieckich konstruktorów do prac nad tego typu bronią. Nieprzypadkowo jest do niego bardzo podobny późniejszy radziecki PPSz.
1930        
1929 Pistolet Walther PPK
(7.65×17 mm Browning SR - .32 ACP)
Niemcy  

W Walentynki 14 lutego 1929 roku pistolety maszynowe Thompson (nabój .45 ACP), w rękach przebranych za policjantów członków gangu Ala Capone (z oddziału Jacka „Machine Guna” McGurna) zakończyły żywot 5-ciu członków gangu Bugsy’ego Morana i 1-ego z bandy North Side Gang, a także jednej, przypadkowej ofiary. Wydarzenie to przeszło do historii jako "Masakra w dniu Świętego Walentego" i zapoczątkowało zmiany nastrojów politycznych w USA, które doprowadziły m.in. do zakończenia okresu prohibicji.
----------
Walter PPK został włożony przez pisarza Iana Flemminga do rąk Jamesa Bonda w jego słynnych powieściach szpiegowskich i można go oglądać w większości starszych filmów o agencie 007. 

1928        
1927  Karabin maszynowy Diegtiariowa
(7,62×54 mm R)
ZSRR     
1926     Przewrót majowy  
1925        
1924        
1923      Zamieszki krakowskie W dniu 6 listopada 1923 o świcie policja i wojsko otacza Dom Robotniczy w Krakowie w celu uniemożliwienia organizacji zgromadzeń. Po pierwszej wymianie strzałów krakowscy robotnicy zaczynają rozbrajać żołnierzy i policjantów (pozyskując broń różnych typów) i rozpoczynają regularną wymianę ognia z nierozbrojonymi oddziałami, po czym odpierają atak kawalerii wyprowadzony z krakowskich Plant. Do niewoli zostało wziętych około 380 żołnierzy i policjantów. Bitwę kończy wycofanie się sił rządowych z miasta i pokojowe rozbrojenie robotników przez miejscowe władze PPS. Łączne straty obu stron to 32 osoby.
1922        
1921  Pistolet maszynowy Thompson
(.45 ACP-11,43×23 mm)
USA  Wojna polsko-bolszewicka Thompson to broń zaprojektowana z myślą o okopach I wojny światowej, ale do końca jej trwania nie uporano się z wdrożeniem jego produkcji. Po wojnie stał się "ikoną" amerykańskiego kina gansterskiego czasów prohibicji. 
Złowroga opinia jaka towarzyszyła Thompsonom sprawiła, że w ZSRR z przyczyn ideologicznych zakazano wyposażania armii w tego typu broń, aż do Wojny zimowej 1939/1940, w trakcie której piechota radziecka była dziesiątkowana ogniem fińskich pistoletów maszynowych Suomi.
1920     Wojna polsko-bolszewicka  
1919     Wojna polsko-bolszewicka  
1918     I Wojna Światowa W dniu 8 października 1918 amerykańska piechota atakuje niemieckie pozycje wzdłuż linii kolejowej Decauville na północ od Chatel-Chehery. Atak załamuje się pod ogniem umieszczonych na wzgórzu gniazd ckm-ów. 17 żołnierzy otrzymuje rozkaz przeniknięcia przez linię frotu i zajęcia wzgórza. Oddział bierze bardzo dużą liczbę jeńców lecz nie osiąga celu misji tracąc połowę składu. Przy życiu zostaje 8 amerykanów. Najwyższy rangą Alvin York poleca  strzec jeńców i samotnie za pomocą karabinu M1917 Enfield na amunicję .30-06 Springfield metodycznie eliminuje kolejnych niemieckich ckm-istów, nie potrafiących trafić pojedynczego, okopanego żołnierza. Niemiecki dowódca poświęca 8 ludzi w celu przeprowadzenia ataku na bagnety w trakcie przeładowywania M1917. Alvin York dobywa z kabury Colta M1911 załadowanego ośmioma nabojami (7 magazynek + 1 w lufie) .45 ACP i eliminuje atakujących pojedynczymi strzałami. Niemcy poddają się i 8 amerykanów odprowadza do niewoli 132 jeńców niemieckich. 
1917 Pistolet maszynowy Schmeisser MP18
(9x19 mm Parabellum) 
Niemcy  I Wojna Światowa,
Rewolucja październikowa
MP18 to pierwszy udany model indywidualnej broni maszynowej. Pojawił się zbyt późno, aby wpłynąć na przebieg I wojny światowej, ale umożliwił stworzenie nowej formacji i taktyki jaką były niewielkie i mobilne oddziały szturmowe.
1916     I Wojna Światowa  
1915     I Wojna Światowa  
1914     I Wojna Światowa W dniu 28 czerwca 1914 w Sarajewie Gavrilo Princip strzałami z pistoletu Browning M1910 (nabój 7,65x17) o numerze seryjnym 19074 zakończyły żywot arcyksięcia Franciszka Ferdynanda Habsburga, co stało się pretekstem do wybuchu I wojny światowej.
1913        
1912        
1911 Pistolet Colt M1911A1
(.45 ACP)
USA    
1910 Pistolet FN Browning M1910
(7,65x17 mm SR,
9mm Short) 
     
1909        
1908        
1907        
1906        
1905 Karabin Arisaka Typ 38
(6,5x50 mm SR)
Japonia    
1904        
1903 Karabin Springfield M1903
(.30-06 Springfield)
USA    
1902     II Wojna burska  
1901     II Wojna burska  
1900 Pistolet Luger P08 Parabellum
(9×19 mm Parabellum)
Niemcy II Wojna burska Luger P08 zagrał m.in. w propagandowym serialu PRL "Stawka większa niż życie" z 1968r. W rolach porucznika Hansa Klossa i SS-sturmbannführera Hermanna Brunnera (czyli "tych którzy go trzymali") zagrali Janusz Gajos i Emil Karewicz.
1899  Pistolet FN Browning M1900
(7,65x17 mm SR-.32 ACP)
Belgia  II Wojna burska Browning M1900 był wykorzystywany przez bojowców PPS w konspiracyjnej walce z władzami carskiej Rosji. Jednym z nich był m.in. Józef Piłsudski, późniejszy marszałek Polski.
1898 Karabin Mauser wz.1898 Gewehr 98
(7,92 x 57 mm Mauser)
   

Karabiny systemu Mausera z ostatnich lat XIX wieku i ich późniejsze wersje oraz klony były najbardziej rozpowszechnioną bronią podstawową piechoty na całym świecie, aż do końca II wojny światowej, wliczając Wojsko Polskie w okresie II Rzeczypospolitej. W okresie międzywojennym w świadomości ówczesnych ludzi te słynne karabiny zajmowały to samo miejsce co dzisiaj radziecki AK47 lub amerykański M16/M4.

1897  Strzelba Winchester Model 1897
(12 i 16 gauge)
 USA   Winchester Model 1897 po kilku niewielkich modyfikacjach (głównie skróceniu lufy) był używany przez USArmy do walki w okopach I wojny światowej jako M1897 "Trench Gun".
1896 Pistolet Mauser C96
(7,63x25 mm)
Niemcy   Mauser C96 był używany m.in. w wojnach kolonialnych (w tym przez samego Winstona Churchila), wojnie domowej w Hiszpani i I wojnie światowej. Jest to jedna z bolszewickich "ikon" wojny domowej w Rosji 1917-1922 i pojawia się często w literaturze, np. w wierszu "Lewą marsz" Włodzimierza Majakowskiego, cyt. "dzisiaj ma głos towarzysz Mauzer". Do dziś jest chętnie pokazywany w filmach historycznych lub fabularnych, szczególnie gdy jakieś postacji reżyser zamierza dodać cech diabolicznych, np. w starszych filmach z Jamesem Bondem. W latach 70-tych XX wieku broń ta m.in. zainspiruje twórców filmu Star Wars przy tworzeniu blastera dla postaci Hana Solo.
1895 Karabin Lee-Enfield
(.303, 7,7×56 mm R)
Wielka Brytania    
 1895 Rewolwer Nagant wz. 1895
(7,62 mm×38 mm R)
Belgia   Nagant wz. 1895 to najpopularniejsza europejska broń krótka I połowy XX wieku. Jest pod wieloma względami wyjątkowy, m.in. w chwili oddania strzału bęben dociskany jest do lufy w celu uszczelnienia broni a pociski są całkowicie schowane w łuskach naboi. W trakcie II wojny światowej i po niej był używany m.in. przez polskie podziemie zbrojne oraz ludzi wyjętych spod prawa, gdyż okazało się, że po drobnej przeróbce rewolwer można zasilać łatwo dostępną radziecką amunicją 7,62×25 mm TT. Do dziś pistolety w mowie potocznej nazywane są naganami, m.in. w piosence Kazika Staszewskiego z lat 90-tych "Jeszcze Polska..." z albumu "Spalam się" 1991r. cyt.: "W samochodach, przy chodnikach z lustrzanymi kularami siedzą groźni i ponurzy z gazowymi naganami [...]".
1894        
1893        
1892        
1891 Karabin Carcano Mod. 91
(6,5x52 mm)
Włochy    
1891 Mosin–Nagant
(7,62×54 mm R)
Rosja    
1890        
1889  Ciężki karabi maszynowy Maxim
(początkowo .577/450 Martini-Henry 11,45 mm)
 Wielka Brytania   Hiram Maxim pod koniec XIX w. tworzył pierwsze udane karabiny maszynowe produkowane później w jego zakładach Vickers Sons and Maxim. Karabiny udowodniły swoją niesamowitą skuteczność w brytyjskich wyprawach kolonialnych, które traktowano niemal jak kampanie marketingowe producentów broni. W pierwszych dwóch dekadach XX wieku Maxim rozpoczął produkcję ckm-ów w Niemczech oraz sprzedał licencję również Rosji. Przyjęto jako zasadę, że ckm jest zasilany tą samą amunicją co podstawowy karabin piechoty danego kraju, dla późniejszego ułatwienia logistyki pola walki. W trakcie I wojny światowej brytyjska i niemiecka piechota używała ckm-ów wyprodukowanych przez fabryki należące do tego samego przedsiębiorcy, a rosyjska analogicznego sprzętu produkowanego na podstawie jego licencji. 
1888        
1887        
1886 Karabin Lebel Mle 1886
(8×50,5 mm R)
Francja   Lebel Mle 1886 to pierwsza broń na współczesny, nitrocelulozowy proch bezdymny. Wszystkie armie świata rozpoczynają pośpieszne przezbrajanie arsenałów na nowy rodzaj prochu. Proch bezdymny wytwarza dużo większe ciśnienie w lufie więc jego załadowanie do broni czarnoprochowej kończy się zwykle jej rozerwaniem. Wraz z większym ciśnieniem pojawia się też problem hałasu, zagrażającego utratą słuchu.
1885        
1884        
1883        
1882        
1881     I Wojna burska 26 października 1881 w miasteczku Tombstone doszło do  "Strzelaniny w O.K. Corral". W wymianie ognia wzięły udział m.in. rewolwery Colt SAA 1873 Peacemaker oraz Remington model 1875 oraz dubeltówki Coach Gun. Broń ta była trzymana przez  
szerfa (i jego zastępców) Virgila, Morgana i Wyatta Earpów, "Doca" Hollidaya oraz członków gangu "Curley Billa" Brociusa: Toma i Franka McLaury, Billa i Ikema Clantonów oraz Billa Claiborne.
1880     I Wojna burska  
1879     Wojna brytyjsko-zuluska  
1878        
1877        
1876       W pobliżu Little Bighorn River (25 czerwca 1876r.) około 1000 wojowników plemienia Lakota, Czejen i Arapaho, pod dowództwem Siedzącego Byka i Szalonego Konia, wyposażonych w łuki i powtarzalne karabiny lever action rozgromiło 268 osobowy oddział kawalerii USA pułkownika George Custera wyposażonego w jednostrzałowe karabiny Springfielda model 1873.
1875        
1874        
1873 Rewolwer Colt Single Action Army, Peacemaker
(.45 Colt)
USA   Rewolwer SAA Peacemaker był używany m.in. przez generała Georga Pattona podczas II Wojny Światowej, pomimo dostępności bardziej nowoczesnych konstrukcji.
1873 Karabin Springfield Model 1873 "Trapdoor"
(.45-70)
USA    
1872        
1871 Karabin Martini-Henry
(.577/.450 Martini-Henry
kal. 14,7/11,45 mm)
Wielka Brytania Wojna francusko-pruska  
1870     Wojna francusko-pruska  
1869        
1868 Karabin Enfield-Snider
(.577 Snider - 14,7×48 mm R)
Wielka Brytania    
1867        
1866 Karabin Winchester M1866
(.44, 11,2x22mm R Henry RF)
USA   Bitwa pod Sadową (3 lipca 1866). Pruska piechota uzbrojona w karabiny odtylcowe Dreyse'go, masakruje piechotę austryjacką wyposażoną w ładowane odprzodowo karabiny Lorenz M1854. W rzeczywistości karabin Dreyse'go pod wieloma względami ustępował karabinowi Lorenza (celność, zasięg) za wyjątkiem szybkostrzelności i łatwości obsługi w pozycji leżącej, które okazały się czynnikiem decydującym. Jest to faktyczny początek epoki wojskowej amunicji scalonej.
1865     Wojna secesyjna W dniu 14 kwietnia 1865 zwolennik Konfederacji John Wilkes Booth strzałem z pistoletu Philadelphia Deringer zakończył żywot 16-stego prezydenta USA Abrahama Lincolna.
1864     Powstanie styczniowe,
Wojna secesyjna
 
1863     Powstanie styczniowe,
Wojna secesyjna
Bitwa pod Gettysburgiem (1–3 lipca 1863). Łączne straty obu stron to ok. 50 tys. żołnierzy z czego szacunkowo 95% od ognia broni strzeleckiej. W tej epoce to głównie karabiny rozstrzygają wyniki bitew. 
1862 Karabin Henry M1860 lever action
(.44 Henry)
USA Wojna secesyjna  
1861 Karabin Springfield M1861
(.58 Minié 14,7 mm)
USA Wojna secesyjna  
1861 Kartaczownica Gatlinga
(brak danych)
Wielka Brytania Wojna secesyjna  
1860     II wojna opiumowa  
1859     II wojna opiumowa  
1858 Rewolwer Remington model 1858
(.36-9 mm) Navy,
(.44-11,2 mm) Army
USA II wojna opiumowa  
1857     II wojna opiumowa  
1856     Wojna krymska,
II wojna opiumowa
 
1855 Karabin Springfield M1855
(.58 Minié 14,7 mm)
USA Wojna krymska  
1854 Karabin Lorenz M1854
(13,9 mm-0,54")
Francja Wojna krymska,
"Dyplomacja kanonierek"
USA w zatoce Edo
 
1853 Karabin Enfield M1853
(pocisk .58 Burton-Minié,
.58 Prichett - 14,65 mm)
Wielka Brytania Wojna krymska  
1852        
1851        
1850 Rewolwer Colt 1851 Navy
(.36 - 9,14 mm)
USA    
1849 Karabin Sharps
(.52-3.2 g nabój bezspłonkowy)
USA   Karabin Sharps na nabój bezspłonkowy (mosiężny)
1849     Wiosna Ludów,
Powstanie Węgierskie
 
1848 Colt Dragoon Revolver
(.44 kula lub pocisk)
USA Wiosna Ludów,
Wojna amerykańsko-meksykańska,
Powstanie Węgierskie
Powstanie Węgierskie pojawia się m.in. na kartach "Lalki" Bolesława Prusa. W wojnie tej bierze udział fikcyjna postać subiekta Ignacego Rzeckiego i opisuje ją w swoim "pamiętniku starego subiekta". Z kart "pamiętnika" poznać możemy szczegóły obsługi skałkowej broni czarnoprochowej - "Klęcząc, zaczęliśmy wydobywać i odgryzać patrony. Rozległo się szczękanie stalowych stępli i trzastk odciąganych kurków. Podsypaliśmy prochu na panewki i znowu cisza." oraz starą prawdę o użyciu broni palnej na polach bitew - "Nabijałem broń i strzelałem bez pamięci, trochę zniżając karabin i myśląc z dziką satysfakcyą, że moje kule nie pójdą górą.". Jak się dowiadujemy, Ignacy Rzecki z dziką satysfakcją strzelał do przeciwników, a nie tak jak większość jego towarzyszy, nad ich głowami. W praktyce tylko nieliczni żołnierze na froncie strzelają do ludzi tak aby trafić. 
1847 Rewolwer Colt Walker
(.44 kula lub pocisk)
USA Wojna amerykańsko-meksykańska  
1846     Powstanie Krakowskie,
Rabacja galicyjska,
Wojna amerykańsko-meksykańska
 
1845        
1844        
1843        
1842     I wojna opiumowa  
1841 Karabin iglicowy Dreyse Zündnadelgewehr M/41
(nabój papierowy 15,43 mm)
Niemcy I wojna opiumowa Karabin Dreyse'go to pierwszy, udany, wojskowy, odtylcowy karabin na amunicję w pełni scaloną (choć papierową). Jego pojawienie się wkrótce wpłynie na zmianę taktyki i organizacji wszystkich armii świata. 
1840     I wojna opiumowa  
1839     I wojna opiumowa  
1838        
1837        
1836     Rewolucja teksańska  
1835     Rewolucja teksańska  
1834        
1833        
1832        
1831     Wojna Polsko-Rosyjska (tzw. Powstanie Listopadowe) W dniu 25 lutego 1831 pod Olszynką Grochowską piechota Królestwa Kongresowego, uzbrojona w muszkiety skałkowe, zatrzymuje dwukrotnie liczniejsze siły rosyjskie i rozpoczyna uporządkowany odwrót. Rosjanie wyprowadzają silne uderzenie jazdy, która zostaje zdziesiątkowana m.in. ogniem polskiej artylerii rakietowej (tzw. "rac kongrewskich").
1830     Wojna Polsko-Rosyjska (tzw. Powstanie Listopadowe)  
1829        
1828        
1827        
1826        
1825        
1824        
1823 Karabin Hawken
(.54 ver. plaints;
.45 ver. Mountain)
USA    
1822        
1821        
1820        
1819        
1818        
1817        
1816        
1815     Wojny Napoleońskie Bitwa pod Waterloo (18 czerwca 1815). Piechota brytyjska gęstym ogniem karabinów skałkowych w otwartym polu odpiera wielokrotne ataki francuskiej kawalarii a następnie zmusza do ucieczki gwardię cesarską bez potrzeby prowadzenia walki na bagnety.
1814  Joseph Manton wynalazł miedziany kapiszon zapłonowy.
Początek eksperymentów z bronią kapiszonową.
  Wojny Napoleońskie  
1813     Wojny Napoleońskie  
1812     Wojny Napoleońskie Bitwa pod Borodino (5–7 września 1812) była typowo pozycyjną serią szturmów piechoty mających na celu zdobycie kolejnych redut. Pod pewnymi względami pole bitwy przypominało front zachodni I wojny światowej, gdyż rozwój sytuacji kształtował głównie ogień karabinów i artylerii, prowadzony z umocnionych pozycji. Po bitwie napoleońska Wielka Armia zajmuje i okupuje Moskwę. Trochę późno zauważyli, że to miasto już nie było stolicą Rosji. 
1811     Wojny Napoleońskie  
1810     Wojny Napoleońskie  
1809     Wojny Napoleońskie  
1808     Wojny Napoleońskie  
1807     Wojny Napoleońskie  
1806     Wojny Napoleońskie  
1805     Wojny Napoleońskie W trakcie bitwy pod Trafalgarem (21 października 1805r.) strzał z francuskiego muszkietu skałkowego kończy żywot brytyjskiego admirała Horatio Nelsona.
1804     Wojny Napoleońskie  
1803     Wojny Napoleońskie  
1802     Wojny Napoleońskie  
1801     Wojny Napoleońskie  
1800 Karabin Baker
(15,8 mm)
Wielka Brytania Wojny Napoleońskie Karabin Bakera to pierwszy wojskowy karabin gwintowany (ale nadal z zamkiem skałkowym)
1799     Wielka Rewolucja Francuska  
1798     Wielka Rewolucja Francuska  
1797     Wielka Rewolucja Francuska  
1796     Wielka Rewolucja Francuska  
1795     Wielka Rewolucja Francuska,
Wojna z Indianami Północnego Zachodu
III rozbiór Polski
1794     Powstanie Kościuszkowskie,
Wielka Rewolucja Francuska,
Wojna z Indianami Północnego Zachodu
 
1793     Wielka Rewolucja Francuska,
Wojna z Indianami Północnego Zachodu
II rozbiór Polski
1792     Wielka Rewolucja Francuska,
Wojna z Indianami Północnego Zachodu
 
1791     Wielka Rewolucja Francuska,
Wojna z Indianami Północnego Zachodu
Konstytucja 3 maja (właśc. Ustawa Rządowa z dnia 3 maja) - akt prawny, który kończy istnienie państwa o nazwie Rzeczypospolita Obojga Narodów, ze stolicą w Krakowie. Na mapie Europy pojawia się nowy twór o nazwie Rzeczpospolita Polska, ze stolicą w Warszawie. Niestety będzie istniało tylko 4 lata.
----------

Druga poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych (15 grudnia 1791) gwarantuje wszystkim obywatelom amerykańskim prawo do posiadania i noszenia broni. Co ciekawe: w Polsce obecnie każdy model wówczas produkowanej broni lub jej replikę pełnoletni obywatel polski może bez problemu nabyć i posiadać bez pozwolenia!
1790     Wielka Rewolucja Francuska,
Wojna z Indianami Północnego Zachodu
 
1789     Wielka Rewolucja Francuska,
Wojna z Indianami Północnego Zachodu
 
1788     Wojna z Indianami Północnego Zachodu  
1787     Wojna z Indianami Północnego Zachodu  
1786     Wojna z Indianami Północnego Zachodu  
1785     Wojna z Indianami Północnego Zachodu  
1784        
1783     Wojna o niepodległość USA  
1782     Wojna o niepodległość USA  
1781     Wojna o niepodległość USA  
1780     Wojna o niepodległość USA  
1779     Wojna o niepodległość USA  
1778     Wojna o niepodległość USA  
1777 Karabin Mle 1777
(17,5 mm)
Francja Wojna o niepodległość USA  
1776     Wojna o niepodległość USA  
1775     Wojna o niepodległość USA  
1774        
1773        
1772       Rozbiór I Rzeczypospolitej (tzw. I rozbiór Polski)
1771        
1770        
1769        
1768        
1767        
1766        
1765        
1764        
1763     Wojna siedmioletnia,
III Wojna Śląska,
Wojna francusko-indiańska
 
1762     Wojna siedmioletnia,
III Wojna Śląska,
Wojna francusko-indiańska
 
1761     Wojna siedmioletnia,
III Wojna Śląska,
Wojna francusko-indiańska
 
1760     Wojna siedmioletnia,
III Wojna Śląska,
Wojna francusko-indiańska
 
1759     Wojna siedmioletnia,
III Wojna Śląska,
Wojna francusko-indiańska
 
1758     Wojna siedmioletnia,
III Wojna Śląska,
Wojna francusko-indiańska
 
1757     Wojna siedmioletnia,
III Wojna Śląska,
Wojna francusko-indiańska
 
1756     Wojna siedmioletnia,
III Wojna Śląska,
Wojna francusko-indiańska
Wojna siedmioletnia była w rzeczywistości wojną ogólnoświatową, lecz wówczas jeszcze ich nie numerowano.
1755     Wojna francusko-indiańska  
1754     Wojna francusko-indiańska  
1753        
1752        
1751        
1750        
1749        
1748        
1747        
1746        
1745     II Wojna Śląska  
1744     II Wojna Śląska  
1743        
1742     I Wojna Śląska  
1741     I Wojna Śląska  
1740     I Wojna Śląska  
1739        
1738        
1737        
1736        
1735        
1734        
1733        
1732        
1731        
1730        
1729        
1728        
1727        
1726        
1725        
1724        
1723        
1722 Karabin Brown Bess
(19mm-.69)
Wielka Brytania    
1721     III wojna północna  
1720     III wojna północna  
1719     III wojna północna  
1718     III wojna północna  
1717     III wojna północna  
1716     III wojna północna  
1715     III wojna północna  
1714     III wojna północna  
1713     III wojna północna  
1712     III wojna północna  
1711     III wojna północna  
1710     III wojna północna  
1709     III wojna północna  
1708     III wojna północna  
1707     III wojna północna  
1706     III wojna północna  
1705     III wojna północna  
1704     III wojna północna  
1703     III wojna północna  
1702     III wojna północna  
1701     III wojna północna  
1700     III wojna północna  
1699     Wojna polsko-turecka  
1698     Wojna polsko-turecka  
1697     Wojna polsko-turecka  
1696     Wojna polsko-turecka  
1695     Wojna polsko-turecka  
1694     Wojna polsko-turecka W Bitwie pod Hodowem (11 czerwca 1694) niewielki podjazd 100 husarzy i 300 pancernych wiąże w walce i następnie po zajęciu przypadkowo wybranej pozycji obronnej odpiera atak czambułu 40 tys. krymskich Tatarów. W decydującym starciu kawalerzyści walczą wyłącznie pieszo z użyciem broni palnej. Jak podają źródła, po zużyciu zapasu ołowianych kul, broń ładowano grotami pozyskanymi z nadlatujących tatarskich strzał. 
1693     Wojna polsko-turecka  
1692     Wojna polsko-turecka  
1691     Wojna polsko-turecka  
1690     Wojna polsko-turecka  
1689     Wojna polsko-turecka  
1688     Wojna polsko-turecka  
1687     Wojna polsko-turecka  
1686     Wojna polsko-turecka  
1685     Wojna polsko-turecka  
1684     Wojna polsko-turecka  
1683     Wojna polsko-turecka Bitwa pod Wiedniem (12 września 1683). Największa szarża jazdy w tej epoce. Uderzenie 20 tys. jazdy chrześciańskiej rozprasza jazdę tatarską i turecką, a następnie przełamuje pozycje piechoty janczarskiej. Jeden z ostatnich epizodów pokonania piechoty uzbrojonej w broń palną przez armię konną. 
1682        
1681        
1680        
1679        
1678        
1677        
1676     Wojna polsko-turecka  
1675     Wojna polsko-turecka  
1674     Wojna polsko-turecka  
1673     Wojna polsko-turecka  
1672     Wojna polsko-turecka Wyprawa Jana Sobieskiego na czambuły tatarskie (5–14 października 1672). Hetman Sobieski na czele 2-3 tys. jazdy rozbija 20-sto tysięczną armię tatarską, odbijając ponad 40-sto tysięczny jasyr. 
1671        
1670        
1669        
1668        
1667        
1666     II wojna północna  
1665     II wojna północna  
1664     II wojna północna  
1663     II wojna północna  
1662     II wojna północna  
1661     II wojna północna  
1660     II wojna północna  
1659     II wojna północna  
1658     II wojna północna  
1657     Powstanie Chmielnickiego
II wojna północna
 
1656     Powstanie Chmielnickiego,
II wojna północna
 
1655     Powstanie Chmielnickiego,
II wojna północna
II wojna północna w polskich podręcznikach jest nazywana Potopem Szwedzkim, gdyż pomija się fakt, że tzw. Potop był jedną z kampanii większego konfliktu zbrojnego i politycznego.
1654     Powstanie Chmielnickiego  
1653     Powstanie Chmielnickiego  
1652     Powstanie Chmielnickiego  
1651     Powstanie Chmielnickiego Bitwa pod Beresteczkiem (28 czerwca – 10 lipca 1651) to najwięsza europejska bitwa XVIIw. Pomimo obustronnych prób wyprowadzenia przełamujących ataków jazdy, bitwa miała charakter pozycyjno-taborowy. O wyniku bitwy zdecydowała broń palna i artyleria.
1650     Powstanie Chmielnickiego  
1649     Powstanie Chmielnickiego  
1648     Powstanie Chmielnickiego,
Wojna trzydziestoletnia
 
1647     Wojna trzydziestoletnia   
1646     Wojna trzydziestoletnia   
1645     Wojna trzydziestoletnia   
1644     Wojna trzydziestoletnia   
1643     Wojna trzydziestoletnia   
1642     Wojna trzydziestoletnia   
1641     Wojna trzydziestoletnia   
1640     Wojna trzydziestoletnia   
1639     Wojna trzydziestoletnia   
1638     Wojna trzydziestoletnia   
1637     Wojna trzydziestoletnia   
1636     Wojna trzydziestoletnia   
1635     Wojna trzydziestoletnia   
1634     Wojna trzydziestoletnia   
1633     Wojna trzydziestoletnia   
1632     Wojna trzydziestoletnia   
1631     Wojna trzydziestoletnia   
1630     Wojna trzydziestoletnia   
1629     Wojna trzydziestoletnia   
1628     Wojna trzydziestoletnia   
1627     Wojna trzydziestoletnia   
1626     Wojna trzydziestoletnia   
1625     Wojna trzydziestoletnia   
1624     Wojna trzydziestoletnia   
1623     Wojna trzydziestoletnia   
1622     Wojna trzydziestoletnia   
1621     Wojna trzydziestoletnia   
1620     Wojna trzydziestoletnia  8 listopada 1620 na Białej Górze katolickie wojska Habsburgów wspierane przez Lisowczyków pokonują protestanckie siły czeskie. Decydującą fazą bitwy było zdobycie czeskich szańców artyleryjskich przez piechotę Ligi Katolickiej.
1619     Wojna trzydziestoletnia   
1618     Wojna trzydziestoletnia,
Wojna polsko-rosyjska
 
1617     Wojna polsko-rosyjska  
1616     Wojna polsko-rosyjska  
1615     Wojna polsko-rosyjska  
1614     Wojna polsko-rosyjska  
1613     Wojna polsko-rosyjska  
1612     Wojna polsko-rosyjska  
1611     Wojna polsko-rosyjska  
1610 Marin le Bourgeoys stworzył prototypową broń z zamkiem skałkowym dla króla Ludwika XIII Francja Wojna polsko-rosyjska Hetman Żółkiewski oblega równe liczebnie (po 8 tys.) swoim siły rosyjskie w Carowym-Zamiszczu bez szans na pokonanie przeciwnika gdy nadciągaja 35 tys. odsiecz rosyjsko-szwedzka. Żółkiewski potajemnie dzieli szczupłe siły i wyrusza na czele jedynie 5600 husarzy i 200 piechoty ku niemal pewnej zagładzie naprzeciw głównym siłom cara Wasyla Szujskiego. 4 lipca 1610 pod Kłuszynem odnosi największe zwycięstwo w historii I RP. Po wielokrotnych szarżach husarii i ucieczce większości Rosjan bitwę kończy atak 200 polskich hajduków wyposażonych w samopały oraz dwa działka typu falkonet na 3 tys. szwedzkich muszkieterów.
1609     Wojna polsko-rosyjska  
1608        
1607        
1606        
1605        
1604        
1603        
1602     Wojna domowa w Japonii Władzę w Japonii obejmuje Ieyasu Tokugawa, od którego rozpoczyna okres Edo. Aby uchronić kolejnych szogunów oraz kastę samurajów przed utratą władzy m.in. wstrzymano rozwój japońskiej broni palnej, konserwując m.in. w ten sposób faudalne stosunki własnościowe, aż do połowy XIX wieku.
1601     Wojna domowa w Japonii  
1600     Wojna domowa w Japonii Bitwa pod Sekigaharą w której na masową skalę zastosowano nowoczesną broń palną
1599        
1598        
1597        
1596        
1595        
1594        
1593        
1592        
1591        
1590        
1589        
1588     Zagłada "Wielkiej Armady" Król Hiszpanii, najpotężniejszego państwa tej epoki, Filip II Habsburg mianował 7-go księcia Medina-Sidonia, który nie był marynarzem i nigdy nie walczył na morzu, dowódcą tzw. "Wielkiej Armady", największej floty swoich czasów, zgromadzonej w celu pokonania potęgi morskiej Anglii. To nie był dobry pomysł. Flota po kilku nierozstrzygniętych wymianach ognia z Anglikami w dużej części rozbiła się o szkockie, angielskie i irlandzkie brzegi z powodu błędów w nawigacji.
1587        
1586        
1585        
1584        
1583        
1582        
1581        
1580        
1579        
1578       Król Rzeczypospolitej Obojga Narodów Stefan Batory tworzy tzw. "Piechotę wybraniecką" lub "Piechotę łanową" , pierwszą w Europie formację stosującą na polu walki papierowe ładunki zespolone do odprzodowej broni palnej, tzw. patrony.
1577        
1576        
1575        
1574        
1573        
1572        
1571        
1570      Wojna litewsko-moskiewska  
1569      Wojna litewsko-moskiewska  
1568      Wojna litewsko-moskiewska  
1567      Wojna litewsko-moskiewska  
1566      Wojna litewsko-moskiewska  
1565      Wojna litewsko-moskiewska  
1564      Wojna litewsko-moskiewska  
1563      Wojna litewsko-moskiewska  
1562      Wojna litewsko-moskiewska  
1561      Wojna litewsko-moskiewska  
1560      Wojna litewsko-moskiewska  
1559      Wojna litewsko-moskiewska  
1558      Wojna litewsko-moskiewska  
1557        
1556        
1555        
1554        
1553       Indianie z plemienia Araukanów pokonują Hiszpanów w bitwie pod Tupacel (25 grudnia 1553.).
1552        
1551        
1550        
1549        
1548        
1547        
1546        
1545        
1544        
1543 Japonia rozpoczyna stosowanie arkebuzu z zamkiem lontowym typu Tanegashima Japonia    
1542        
1541        
1540        
1539        
1538        
1537        
1536        
1535        
1534        
1533     Wojna Hiszpańsko-Inkaska Hiszpanie zajmują stolicę i doprowadzają do likwidacji całego imperium Inków.
1532     Wojna Hiszpańsko-Inkaska Hiszpanie dowodzeni przez Francisco Pizarro ogniem z arkebuzów eliminują straż przyboczną i następnie biorą do niewoli wodza Inków Atachualpę. 
1531        
1530        
1529        
1528        
1527        
1526        
1525        
1524        
1523        
1522     Wojna Litewsko-Moskiewska 18 członków załogi hiszpańskiego statku "Nao Victoria" pod dowództwem Juana Sebastiána Elcaño jako pierwsi żeglarze opłynęli kulę ziemską. W chwili historycznego dopłynięcia do Hiszpanii ich wcześniejszy dowódca Ferdynand Magellan nie żył już od roku więc jak wszyscy wiemy "Magellan nie opłynął kuli ziemskiej".   
1521     Wojna Litewsko-Moskiewska Ferdynand Magellan na czele 48 hiszpańskich marynarzy uzbrojonych w kusze i muszkiety zaatakował (27 kwietnia 1521 r.) na wyspie Cebu 1500-siuset osobowy oddział wojowników z plemienia Lapu-Lapu uzbrojonych w bambusowe włócznie. To nie było zbyt mądre. Z życiem uszedł tylko jeden Hiszpan.
1520     Wojna Litewsko-Moskiewska  
1519     Wojna Litewsko-Moskiewska  
1518     Wojna Litewsko-Moskiewska  
1517     Wojna Litewsko-Moskiewska  
1516     Wojna Litewsko-Moskiewska  
1515     Wojna Litewsko-Moskiewska  
1514     Wojna Litewsko-Moskiewska Bitwa pod Orszą (8 września 1514) w której wojska Zygmunta I Starego na masową skalę stosują ręczną broń palną (rusznice) i niewielkie działka typu falkonet.
1513     Wojna Litewsko-Moskiewska  
1512     Wojna Litewsko-Moskiewska  
1511        
1510 W prowincji Friuli w północnych Włoszech zaczęto wytwarzać pierwszą broń z zamkiem kołowym Włochy    
1509        
1508        
1507        
1506        
1505        
1504        
1503      Wojna polsko-turecka  
1502      Wojna polsko-turecka  
1501      Wojna polsko-turecka  
1500      Wojna polsko-turecka  
1499      Wojna polsko-turecka  
1498      Wojna polsko-turecka  
1497      Wojna polsko-turecka  
1496      Wojna polsko-turecka  
1495      Wojna polsko-turecka  
1494      Wojna polsko-turecka  
1493      Wojna polsko-turecka  
1492      Wojna polsko-turecka Krzysztof Kolumb dociera do kilku wysp nad Morzem Karaibskim m.in. dzisiejszej Kuby i Haiti. Jak się okazało wyspy były już zamieszkane więc jak wiemy "Ameryki Kolumb nie odkrył". 
XV w. Ręczna broń palna lontowa. Europa    W XV wieku na polach bitew pojawia się ręczna broń palna lontowa, która była m.in. ważnym elementem przewagi wojsk protestanckich, stosujących taktykę taborową w wojnach husyckich. W połowie XV rozpoczęto wytwarzanie broni z prostym mechanizmem spustowym czyli, tzw. zamkiem lontowym.

 

Strzelmistrz Klub Łódź© Desing by KB